A+ A A-

Każde osuwisko powstaje w sposób indywidualny, zależny od budowy geologicznej podłoża, ukształtowania powierzchni terenu i warunków wodnych – stąd wielka różnorodność form osuwiskowych. Można jednak spotkać w terenie pewne charakterystyczne formy, na podstawie których z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że znajdujemy się w obrębie osuwiska. W osuwiskach młodych formy te są zwykle bardzo wyraźne, w starszych bywają słabo czytelne i zatarte.

anatomia osuwiska

Anatomia osuwiska

Wszystkie osuwiska mają skarpę główną, od której osuwisko bierze swój początek w górnej części stoku. Zwykle skarpa jest stroma lub wręcz pionowa, jednak w osuwiskach starszych lub płytkich może być zatarta i mniej czytelna. Powyżej skarpy głównej w aktywnych osuwiskach mogą występować różnej długości szczeliny, czyli rozwarte pęknięcia gruntu. Poniżej skarpy głównej jak również w innych częściach osuwiska spotyka się skarpy wtórne, które mogą świadczyć o ponownej aktywacji niektórych obszarów. Czasem u podnóża skarpy, najczęściej gdy jest ona zbudowana z piaskowców gruboławicowych, mogą występować jaskinie, które zwykle powstają wzdłuż rozwartych szczelin i spękań. Skarpa główna bardzo często płynnie przechodzi w skarpę boczną, ciągnącą się w dół stoku i ograniczającą po bokach zasięg osuwiska.

Poniżej powierzchni terenu występuje powierzchnia poślizgu, wzdłuż której doszło do odkucia skał od podłoża osuwiska i zgodnie z prawami grawitacji ich przemieszczenia w dół stoku. Przemieszczony materiał zwany jest koluwium. Najwięcej materiału gromadzi się w obrębie jęzora osuwiskowego, który kończy się czołem.

Powierzchnia wewnątrz osuwiska jest na ogół bardzo nierówna - spotyka się tu różnej wielkości i kształtu progi i wały rozdzielone obniżeniami i zagłębieniami. Niektóre obniżenia, bardziej regularne, tworzą tzw. rowy osuwiskowe, które najczęściej występują przy skarpie głównej. Bardzo często, na skutek braku odpływu, w obniżeniach gromadzi się woda i powstają malownicze jeziorka osuwiskowe. W starszych wiekiem osuwiskach po jeziorkach pozostały jedynie torfy, osad niezwykle istotny dla geologów, ponieważ na jego podstawie możemy określić przybliżony wiek osuwiska.

dr Jacek Rubinkiewicz
Państwowy Instytut Geologiczny

  • Czoło osuwiska
  • Formy wewnątrzosuwiskowe
  • Formy wewnątrzosuwiskowe
  • Formy wewnątrzosuwiskowe

 

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej?

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:3503 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2136 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:5691 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Osuwiska

Formy osuwiskowe

Każde osuwisko powstaje w sposób indywidualny, zależny od budowy geologicznej podłoża, ukształtowania powierzchni terenu i warunków wodnych – stąd wielka...

17-05-2013 Wyświetleń:4036 Osuwiska Jacek Rubinkiewicz

Jak unikać zagrożeń osuwiskowych?

Obszary, na których występują osuwiska, powinny być całkowicie wyłączone z zabudowy lub zabudowa powinna być zdecydowanie ograniczona. Zasięg występowania osuwisk...

17-05-2013 Wyświetleń:3007 Osuwiska Jacek Rubinkiewicz

wulkany

Osuwiska i lawiny

Osuwiska wulkaniczne są olbrzymią masą skał i gleby spadającą, zsuwającą się gwałtownie lub spływającą po stoku wulkanu pod wpływem siły ciężkości.

18-04-2013 Wyświetleń:1806 Zagrożenia wulkaniczne Elżbieta Jackowicz

Potoki piroklastyczne

Potoki piroklastyczne (ang. pyroclastic mass flows) są gorącą masą gazów i tefry, szybko przemieszczającą się po ziemi lub blisko jej powierzchni.

17-04-2013 Wyświetleń:1717 Zagrożenia wulkaniczne Elżbieta Jackowicz

Zmiany klimatu

Wyrzucenie do stratosfery olbrzymich ilości dwutlenku siarki, które następuje podczas erupcji silnie eksplozywnych, może doprowadzić do globalnego ochłodzenia klimatu na kilka lat oraz do uszczuplenia warstwy ozonowej.

18-04-2013 Wyświetleń:952 Zagrożenia wulkaniczne Elżbieta Jackowicz