A+ A A-

Rzeźba terenu

Wyjątkowość Karkonoszy w skali całej Europy Środkowej i Średniogórza Europejskiego wynika także z bogactwa występujących tutaj form rzeźby terenu, powstałych wskutek działalności różnorodnych procesów kształtujących powierzchnię ziemi. Rzeźba Karkonoszy jest konsekwencją długotrwałej ewolucji w warunkach lądowych, trwającej przynajmniej kilkadziesiąt milionów lat, w zmieniających się warunkach środowiskowych. Główne rysy dzisiejszego ukształtowania masywu karkonoskiego są wynikiem z jednej strony tektonicznych ruchów blokowych w neogenie i czwartorzędzie, w wyniku których poszczególne części masywu granitowego i jego osłony zostały podniesione lub obniżone; z drugiej zaś procesów erozyjno-denudacyjnych działających w obrębie podnoszonych bloków, odpowiedzialnych za powstanie złożonego systemu głębokich dolin rzecznych (np. Wąwozu i Wodospadu Kamieńczyka). Do szczególnie cennych form rzeźby należą kotły polodowcowe (np. Kocioł Małego Stawu i Śnieżne Kotły), skałki granitowe z urozmaiconą mikrorzeźbą (np. Pielgrzymy), wierzchowinowe powierzchnie zrównania oraz pokrywy blokowe z gruntami strukturalnymi (m.in. na Czarnym Grzbiecie). O wysokich walorach dydaktycznych geomorfologicznych cech Karkonoszy decyduje również dobra dostępność i czytelność form rzeźby w karkonoskim krajobrazie.

 

Flora i fauna

Karkonosze odznaczają się wyraźnie zarysowaną, odmienną od innych masywów Europy Środkowej, kompozycją gatunków roślin i zwierząt. Charakterystyczne jest wyraźne zróżnicowanie rozmieszczenia zbiorowisk roślinnych w zależności od wysokości nad poziomem morza, w strefach nazywanych piętrami roślinnymi, oraz występowanie mozaiki gatunków górskich, które spotkamy dziś w Tatrach lub Alpach, jak też gatunków północnych, typowych dla dalekiej Skandynawii. Wśród roślin rosnących powyżej górnej granicy lasu, wiele gatunków stanowią rzadkie rośliny wysokogórskie oraz relikty glacjalne. Dodatkowo, wśród flory Karkonoszy występuje ponad 30 endemicznych gatunków roślin naczyniowych. Na szczególną uwagę zasługują miejsca w Karkonoszach, gdzie szata roślinna jest ściśle uzależniona od budowy geologicznej. Najlepszym przykładem jest odsłonięcie bazanitów w Małym Śnieżnym Kotle, nazywane „Żyłą Bazaltową”, będące jednym z najbogatszych florystycznie miejsc w opisywanym geoparku.

 

Baza turystyczna

Gęsta sieć znakowanych szlaków na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego oraz rozbudowany system dróg leśnych i ścieżek w otulinie parku pozwalają na dowolne komponowanie tras zwiedzania Karkonoszy, uwzględniające zainteresowanie różnymi elementami georóżnorodności. Szlakom turystycznym towarzyszą w górach malownicze górskie schroniska (doskonała baza noclegowa i gastronomiczna) oraz strefy wypoczynkowe. W aktywnym zwiedzaniu pomocne mogą być istniejące ścieżki dydaktyczne KPN, łączące kilka-kilkanaście punktów obserwacyjnych, oznakowanych lub opisanych w odpowiednich wydawnictwach. Dodatkowo niektóre istniejące w Karkonoszach szlaki umożliwiają podziwiane szczególnie wartościowych geostanowisk przez osoby niepełnosprawne, np. Wodospadu Szklarki, Równi pod Śnieżką i Kotła Łomniczki. Również na obszarze otuliny KPN wytyczono szereg ścieżek dydaktycznych o tematyce geologicznej, których inicjatorami były m.in. samorządy lokalne. Wokół geoparku rozlokowana jest bogata baza noclegowa i gastronomiczna, zwłaszcza w Szklarskiej Porębie i w Karpaczu.

Linki do stron turystycznych:

http://www.e-karkonosze.pl/
http://www.karkonosze-noclegi.pl/

http://www.karkonosze.popracy.pl/

Roksana Knapik
Karkonoski Park Narodowy

Konsultacja naukowa: dr hab. Paweł Aleksandrowski
Państwowy Instytut Geologiczny

Polecane publikacje

  • Jahn A. (red.) 1985: Karkonosze polskie. Wyd. Ossolineum, 566 ss.
  • Mierzejewski M.P. (red.) 2005: Karkonosze. Przyroda nieożywiona i człowiek. Wyd. Uniw. Wrocł., Wrocław, 510 ss.
  • Knapik R., Sobczyk A. & Aleksandrowski P. 2007: Karkonoski Park Narodowy - proponowany obszar ochrony georóżnorodności w Europejskiej Sieci Geoparków. Opera Corcontica, 44: 585-592.
  • Knapik R. & Migoń P. 2010: Karkonoski Park Narodowy z otuliną jako geopark krajowy. Przegląd Geologiczny vol. 58, nr 11: 1065–1069.
  • Knapik R., Migoń P., Szuszkiewicz A. & Aleksandrowki P. 2011: Geopark Karkonosze – georóżnorodność i geoturystyka. Przegląd Geologiczny vol. 59, nr 4: 311–322.
  • Knapik R. & Migoń P. 2011: Atlas. Georóżnorodność i geoturystyczne atrakcje Karkonoskiego Parku Narodowego i otuliny. Jelenia Góra, 100 ss.
  • Knapik R. 2011: Przewodnik geoturystyczny po Karkonoskim Parku Narodowym. II wydanie. Jelenia Góra, 60 ss.
  • Knapik R., Rybski R. & Szuszkiewicz A. 2011: Minerały polskich Karkonoszy. Jelenia Góra: 10 ss.
  • Knapik R. 2011: Przewodnik po ścieżce geoturystycznej we wschodnich Karkonoszach. Jelenia Góra, 48 ss.

Gdzie jechać?

contentmap_module

Banery geoturystyka

okienko muzeum3