A+ A A-

W dziejach Ziemi zdarzały się upadki ogromnych meteorytów, czasem nazywanych nadbolidami. Meteoryty te miały masę wielu ton, a ich upadki powodowały wielkie katastrofy!

impact-DonDavisNASAArtystyczna wizja zderzenia wielkiej asteroidy (o średnicy 500 km) z młodą Ziemią; autor Don Davis, NASA

Chociaż bolidy spadające na Ziemię wybuchały w atmosferze, to i tak ich fragmenty były na tyle duże, że tworzyły gigantyczne kratery uderzeniowe. Największe upadki meteorytów odczuwalne były na całej kuli ziemskiej. Ilość energii, jaka była uwalniana w trakcie takiego upadku, zapewne nie raz przewyższała siłę bomby atomowej!

meteor crater arizona nasaKrater w Arizonie opisany jako pierwszy zidentyfikowany krater impaktowy.
Powstał po upadku meteorytu o średnicy nie większej niż 25 m,
20-50 tys. lat temu. Sam krater ma średnicę 1,2 km; źródło NASA

Dzisiaj na szczęście obserwujemy jedynie świadectwa takich uderzeń, w postaci kraterów uderzeniowych. Najlepiej zachowane kratery występują na pustyniach, gdzie nie porosła ich roślinność. Te największe widoczne są dopiero na zdjęciach satelitarnych.

manicouagan nasa1Krater impaktowy Manicouagan, Quebec, Kanada; źródło NASA

Czy wiesz że… Jedna z teorii dotyczących wyginięcia dinozaurów głosi, że wielkie gady wymarły, gdy na Ziemię spadł ogromny meteoryt. Upadek ten uruchomił następnie wzmożony wulkanizm, a emisja pyłów w wyniku upadku meteorytu i wulkanizmu przysłoniła całe niebo i nie pozwoliła docierać promieniom słonecznym na powierzchnię.

 

dino killer-don davis nasaTak mógł wyglądać koniec świata dinozaurów - artystyczna wizja
upadku asteroidy „Dino Killer", źródło Don Davis, NASA

Joanna Roszkowska-Remin
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Wulkany tarczowe

Mauna Kea

Wulkany tarczowe tworzą na lądzie najbardziej rozległe budowle wulkaniczne, zwane też polami bazaltów – plateau.

Pseudowulkany

Termin pseudowulkany oznacza wzniesienia stożkowe, czasami również o innych kształtach, z pseudokraterami, utworzone w wyniku eksplozji gazów lub pary wodnej.

Erupcje freatopliniańskie

Erupcje freatoplinińskie są spowodowane interakcją wody i kwaśnych lub obojętnych magm; charakteryzują się ekstremalnym rozdrobnieniem i rozprzestrzenieniem produktów erupcji.

Klasyfikacje erupcji

Erupcje wulkaniczne można podzielić ze względu na występowanie i przebieg.

Erupcje wulkaniańskie

Erupcje wulkaniańskie należą do erupcji freatomagmowych, zachodzących na obszarach lądowych.

Wskaźnik eksplozywności

W 1982 r. wprowadzono podział erupcji na podstawie wskaźnika eksplozywności (VEI – volcanic explosivity index).

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:6454 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2646 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:7518 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Zmiany pola i wędrówka biegunów

Ziemskie pole magnetyczne nie jest jednorodne na całym globie. Są miejsca, gdzie jego natężenie jest większe, i takie, w którym...

03-07-2013 Wyświetleń:8753 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Oddziaływanie na skały

Jak magnetyzm oddziałuje na skały, czyli kto kogo przyciągnie i na czyją stronę Ziemskie pole magnetyczne, jak również pole magnetyczne wywołane...

03-07-2013 Wyświetleń:2897 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Ziemskie pole magnetyczne

Uproszczony model ziemskiego pola magnetycznego  Nasza planeta zachowuje się jak wielki magnes - wytwarza wokół siebie pole magnetyczne. Pole to oddziałuje...

03-07-2013 Wyświetleń:9833 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin