A+ A A-

Również na teren Polski spada corocznie mnóstwo meteorytów. Kłopot polega jednak na tym, że terytorium naszego kraju jest pokryte bujną roślinnością i nie sprzyja poszukiwaniom pozaziemskich skał. Źle zachowują się kratery i trudno odnaleźć odłamki skalne. Jednakże są znane historyczne upadki i znaleziska meteorytów w Polsce.

meteoryt Morasko

znaleziony został pod Poznaniem. Pierwszy kawałek odkryto w 1914 r., w trakcie budowy umocnień wojskowych. Ważył on prawie 80 kg. Później znaleziono kolejne fragmenty, łącznie z największym dotychczas znalezionym na terenie Polski, ważącym 261 kg. Dotychczas zebrano w tym rejonie ponad 600 kg materii kosmicznej. Upadek meteorytu nastąpił zapewne około 5000 lat temu. Jest to meteoryt żelazny.

morasko naukpl papMeteoryt rekordzista waży 261 kg i jest wart ok. 1,2 mln złotych, został odkopany 8 października 2012 r. Żródło www.naukawpolsce.pap.pl

 morasko-ostrowski-marekZdjęcie lotnicze kraterów w rezerwacie Morasko kolo Poznania. Zaglębienia w drzewostanie do ślady minikraterów po upadku meteorytu okolo 5 tysięcy lat temu. Obecnie wypelnione są wodą. Największy krater ma 60 m średnicy i 11 m. glębokości. Fot. M. Ostrowski

 

meteoryt Pułtusk

jego upadek nastąpił 30 stycznia 1868 r. i widoczny był w prawie całej Polsce - od Wrocławia przez Kraków aż po Lwów. Mieszkańcy okolic Pułtuska widzieli ognistą kulę, która spadała w ich kierunku. Przed upadkiem nastąpiła potężna eksplozja, w wyniku której meteoryt ten rozpadł się na wiele części. Następnego dnia mieszkańcy okolicznych wsi zebrali czarne kamienie leżące na śniegu. Z okolic Pułtuska zebrano kilka tysięcy meteorytów, lecz szacuje się, że mogło ich spaść nawet do 70 tys.

pultusk woreczkoPodrdzewiały 138-gramowy fragment meteorytu Pułtusk z pozostałością skorupy obtopieniowej. Fot. Marek Woźniak i Jan Woreczko, Meteorites Collection, www.woreczko.pl

 

meteoryt Baszkówka

- to przykład meteorytu, który spadł współcześnie, 25 sierpnia 1994 r. W odległości 23 kilometrów od Warszawy, we wsi Baszkówka koło Głoskowa. Jest to chondryt. Meteoryt ten jest eksponowany w Muzeum Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie!

baszkowkaBaszkówka. Fot. Katarzyna Skurczyńska-Garwolińska

 

meteoryt Sołtmany

- spadł 30 kwietnia 2011 r. na gospodarstwo we wsi Sołtmany. Ważący nieco ponad kilogram chondryt przebił dach i rozpadł się na kilka mniejszych kawałków.

soltmanyPrzełam chondrytu Sołtmany. Fot. Jan Woreczko, wiki.meteoritica.pl

Gdzie warto szukać meteorytów w Polsce?

mapa spadków materii kosmicznejMapa spadków materii kosmicznej opracowana dla Polskiego Towarzystwa Meteorytowego przez Wiesława Czajkę. źródło www.astroblemy.pl

Joanna Roszkowska-Remin
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Pseudowulkany

Termin pseudowulkany oznacza wzniesienia stożkowe, czasami również o innych kształtach, z pseudokraterami, utworzone w wyniku eksplozji gazów lub pary wodnej.

Przyczyny wulkanizmu

W odróżnieniu od wulkanizmu innych ciał Układu Słonecznego, globalny obraz wulkanizmu ziemskiego wpisuje się w model tektoniki płyt litosfery, zgodnie...

Wulkany lądowe (subaeralne)

Wulkany subaeralne to inaczej wulkany lądowe.

Wulkany podmorskie

Wulkany podmorskie powstają w wyniku erupcji freatomagmowych, które przy ciśnieniu słupa wody o wysokości co najmniej 500–1000 m produkują lawy...

Jak długo trwają erupcje wulkaniczne?

Czas trwania erupcji jest zróżnicowany – erupcje będące jednorazowym aktem działalności wulkanicznej trwają od kilku minut do kilku godzin, natomiast...

Erupcje wulkaniańskie

Erupcje wulkaniańskie należą do erupcji freatomagmowych, zachodzących na obszarach lądowych.

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:5703 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2551 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:7168 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Minerały ferromagnetyczne

Wszystkie minerały ferromagnetyczne zawierają żelazo. Pierwiastek ten w stanie czystym występuje jedynie w meteorytach, jednakże w przyrodzie jest dużo związków...

03-07-2013 Wyświetleń:7024 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Zmiany pola i wędrówka biegunów

Ziemskie pole magnetyczne nie jest jednorodne na całym globie. Są miejsca, gdzie jego natężenie jest większe, i takie, w którym...

03-07-2013 Wyświetleń:8400 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Ziemskie pole magnetyczne

Uproszczony model ziemskiego pola magnetycznego  Nasza planeta zachowuje się jak wielki magnes - wytwarza wokół siebie pole magnetyczne. Pole to oddziałuje...

03-07-2013 Wyświetleń:9041 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin