A+ A A-

Również na teren Polski spada corocznie mnóstwo meteorytów. Kłopot polega jednak na tym, że terytorium naszego kraju jest pokryte bujną roślinnością i nie sprzyja poszukiwaniom pozaziemskich skał. Źle zachowują się kratery i trudno odnaleźć odłamki skalne. Jednakże są znane historyczne upadki i znaleziska meteorytów w Polsce.

meteoryt Morasko

znaleziony został pod Poznaniem. Pierwszy kawałek odkryto w 1914 r., w trakcie budowy umocnień wojskowych. Ważył on prawie 80 kg. Później znaleziono kolejne fragmenty, łącznie z największym dotychczas znalezionym na terenie Polski, ważącym 261 kg. Dotychczas zebrano w tym rejonie ponad 600 kg materii kosmicznej. Upadek meteorytu nastąpił zapewne około 5000 lat temu. Jest to meteoryt żelazny.

morasko naukpl papMeteoryt rekordzista waży 261 kg i jest wart ok. 1,2 mln złotych, został odkopany 8 października 2012 r. Żródło www.naukawpolsce.pap.pl

 morasko-ostrowski-marekZdjęcie lotnicze kraterów w rezerwacie Morasko kolo Poznania. Zaglębienia w drzewostanie do ślady minikraterów po upadku meteorytu okolo 5 tysięcy lat temu. Obecnie wypelnione są wodą. Największy krater ma 60 m średnicy i 11 m. glębokości. Fot. M. Ostrowski

 

meteoryt Pułtusk

jego upadek nastąpił 30 stycznia 1868 r. i widoczny był w prawie całej Polsce - od Wrocławia przez Kraków aż po Lwów. Mieszkańcy okolic Pułtuska widzieli ognistą kulę, która spadała w ich kierunku. Przed upadkiem nastąpiła potężna eksplozja, w wyniku której meteoryt ten rozpadł się na wiele części. Następnego dnia mieszkańcy okolicznych wsi zebrali czarne kamienie leżące na śniegu. Z okolic Pułtuska zebrano kilka tysięcy meteorytów, lecz szacuje się, że mogło ich spaść nawet do 70 tys.

pultusk woreczkoPodrdzewiały 138-gramowy fragment meteorytu Pułtusk z pozostałością skorupy obtopieniowej. Fot. Marek Woźniak i Jan Woreczko, Meteorites Collection, www.woreczko.pl

 

meteoryt Baszkówka

- to przykład meteorytu, który spadł współcześnie, 25 sierpnia 1994 r. W odległości 23 kilometrów od Warszawy, we wsi Baszkówka koło Głoskowa. Jest to chondryt. Meteoryt ten jest eksponowany w Muzeum Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie!

baszkowkaBaszkówka. Fot. Katarzyna Skurczyńska-Garwolińska

 

meteoryt Sołtmany

- spadł 30 kwietnia 2011 r. na gospodarstwo we wsi Sołtmany. Ważący nieco ponad kilogram chondryt przebił dach i rozpadł się na kilka mniejszych kawałków.

soltmanyPrzełam chondrytu Sołtmany. Fot. Jan Woreczko, wiki.meteoritica.pl

Gdzie warto szukać meteorytów w Polsce?

mapa spadków materii kosmicznejMapa spadków materii kosmicznej opracowana dla Polskiego Towarzystwa Meteorytowego przez Wiesława Czajkę. źródło www.astroblemy.pl

Joanna Roszkowska-Remin
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Ogólne klasyfikacje wulkanów

Wulkany można podzielić zależnie od przebiegu erupcji, a także od procesów powierzchniowych zachodzących po erupcji.

Powstawanie i wznoszenie się magm

Procesy wulkaniczne są częścią składową procesów magmowych, ponieważ niezbędnym warunkiem wystąpienia działalności wulkanicznej jest obecność w głębi Ziemi magm, czyli...

Ile wulkanów wybucha w ciągu roku?

W ciągu każdego roku dokumentuje się aktywność ok. 50-70 wulkanów. Z czasów historycznych zachowały się opisy erupcji ok. 550 wulkanów. dr...

Wskaźnik eksplozywności

W 1982 r. wprowadzono podział erupcji na podstawie wskaźnika eksplozywności (VEI – volcanic explosivity index).

Wulkany podmorskie

Wulkany podmorskie powstają w wyniku erupcji freatomagmowych, które przy ciśnieniu słupa wody o wysokości co najmniej 500–1000 m produkują lawy...

Erupcje freatopliniańskie

Erupcje freatoplinińskie są spowodowane interakcją wody i kwaśnych lub obojętnych magm; charakteryzują się ekstremalnym rozdrobnieniem i rozprzestrzenieniem produktów erupcji.

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:5070 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2470 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:6821 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Ziemskie pole magnetyczne

Uproszczony model ziemskiego pola magnetycznego  Nasza planeta zachowuje się jak wielki magnes - wytwarza wokół siebie pole magnetyczne. Pole to oddziałuje...

03-07-2013 Wyświetleń:8606 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

O magnetosferze i zorzy polarnej

Artystyczna wizja ziemskiej magnetosfery w zderzeniu z wiatrem słonecznym. Źródło: NASA

03-07-2013 Wyświetleń:4134 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Minerały ferromagnetyczne

Wszystkie minerały ferromagnetyczne zawierają żelazo. Pierwiastek ten w stanie czystym występuje jedynie w meteorytach, jednakże w przyrodzie jest dużo związków...

03-07-2013 Wyświetleń:6721 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin