A+ A A-

Meteoryty, tak jak skały na Ziemi, różnią się od siebie nie tylko miejscem pochodzenia, ale również składem. Dzielimy je przede wszystkim na meteoryty kamienne (chondryty i achondryty), żelazne i żelazno-kamienne.

Meteoryty kamienne są najpospolitsze. Stanowią około 86% wszystkich meteorytów spadających na Ziemię i 66% wszystkich zebranych, ponieważ są one trudne do odnalezienia, gdyż nie można używać wykrywacza metali. W zależności od składu dzielimy je na:

  • Chondryty od greckiego słowa chondros, co oznacza ziarno. Meteoryty te składają się z kulistych ziaren krzemianowych powstałych w wyniku szybkiego ochłodzenia stopu krzemianowego. Większość z nich pochodzi z pasa asteroid rozciągającego się pomiędzy orbitą Marsa a Jowisza. Rzadziej spotykane są chondryty węgliste, które powstały dalej od naszej gwiazdy - tam, gdzie powstawały gazowe olbrzymy: Saturn, Jowisz i Uran. Te rzadkie meteoryty zawierają minerały uwodnione i domieszki związków organicznych i mogły mieć udział w powstaniu i rozwoju życia na Ziemi.
  • Achondryty to meteoryty wybite w wyniku kolizji z innymi skalnymi planetoidami z krzemianowej powłoki planetoid, Księżyca lub Marsa. Są one podobne do niektórych ziemskich skał magmowych, np. perydotytów, piroksenitów i bazaltów.

 

Meteoryty żelazne są stosunkowo łatwe do odróżnienia od ziemskich skał i dlatego, mimo że spada ich około 5 %, to stanowią one aż 30% wszystkich znalezisk. Pochodzą one z wewnętrznych części (żelaznego jądra) planetoid lub planet.  Główny ich budulec to żelazo i nikiel. Cechą charakterystyczną i pomocną w ich diagnostyce może być bardzo duży ciężar właściwy.

Meteoryty żelazno-kamienne to najładniejsze i bardzo rzadko spotykane meteoryty. Powstały one w partiach granicznych między krzemianowym płaszczem a żelaznym jądrem planetoid lub planet. Stanowią one około 9% wszystkich meteorytów spadających na powierzchnię Ziemi. Szczególnie charakterystycznymi meteorytami z tej grupy są pallasyty, składające się z żelazowo-niklowego tła, w którym są zatopione oliwiny.

Joanna Roszkowska-Remin
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Kopuły lawowe

Kopuły lawowe powstają w wyniku spiętrzenia lepkiej lawy (np. ryolitowej). Tworzą się bezpośrednio nad kraterem wulkanicznym, z którego też na...

Wulkany podmorskie

Wulkany podmorskie powstają w wyniku erupcji freatomagmowych, które przy ciśnieniu słupa wody o wysokości co najmniej 500–1000 m produkują lawy...

Erupcje hawajskie

Do erupcji hawajskich zalicza się wylewy law bazaltowych w warunkach subaeralnych. Są to lawy o niskiej lepkości i wysokiej temperaturze...

Wulkany innych ciał niebieskich

Olympus Mons

Największym wygasłym wulkanem w Układzie Słonecznym jest..

Erupcje surtsejskie

Erupcje surtsejskie, typowe dla wulkanizmu płytkowodnego, są „mokrym" odpowiednikiem erupcji strombolijskich.

Wulkany pierścieniowe

W wyniku erupcji freatomagmowych powstają wulkany pierścieniowe w kształcie wału materiałów piroklastycznych otaczających otwór wulkaniczny.

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:4783 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2428 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:6630 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Jak powstaje?

Uproszczona wizja relacji pomiędzy ruchem przewodzących płynów w jądrze zewnętrznym a powstawaniem pola magnetycznego Choć ludzie od wieków wykorzystują ziemskie pole...

03-07-2013 Wyświetleń:2952 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Zmiany pola i wędrówka biegunów

Ziemskie pole magnetyczne nie jest jednorodne na całym globie. Są miejsca, gdzie jego natężenie jest większe, i takie, w którym...

03-07-2013 Wyświetleń:7283 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

O magnetosferze i zorzy polarnej

Artystyczna wizja ziemskiej magnetosfery w zderzeniu z wiatrem słonecznym. Źródło: NASA

03-07-2013 Wyświetleń:4005 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin