A+ A A-

Meteoryty, tak jak skały na Ziemi, różnią się od siebie nie tylko miejscem pochodzenia, ale również składem. Dzielimy je przede wszystkim na meteoryty kamienne (chondryty i achondryty), żelazne i żelazno-kamienne.

Meteoryty kamienne są najpospolitsze. Stanowią około 86% wszystkich meteorytów spadających na Ziemię i 66% wszystkich zebranych, ponieważ są one trudne do odnalezienia, gdyż nie można używać wykrywacza metali. W zależności od składu dzielimy je na:

  • Chondryty od greckiego słowa chondros, co oznacza ziarno. Meteoryty te składają się z kulistych ziaren krzemianowych powstałych w wyniku szybkiego ochłodzenia stopu krzemianowego. Większość z nich pochodzi z pasa asteroid rozciągającego się pomiędzy orbitą Marsa a Jowisza. Rzadziej spotykane są chondryty węgliste, które powstały dalej od naszej gwiazdy - tam, gdzie powstawały gazowe olbrzymy: Saturn, Jowisz i Uran. Te rzadkie meteoryty zawierają minerały uwodnione i domieszki związków organicznych i mogły mieć udział w powstaniu i rozwoju życia na Ziemi.
  • Achondryty to meteoryty wybite w wyniku kolizji z innymi skalnymi planetoidami z krzemianowej powłoki planetoid, Księżyca lub Marsa. Są one podobne do niektórych ziemskich skał magmowych, np. perydotytów, piroksenitów i bazaltów.

 

Meteoryty żelazne są stosunkowo łatwe do odróżnienia od ziemskich skał i dlatego, mimo że spada ich około 5 %, to stanowią one aż 30% wszystkich znalezisk. Pochodzą one z wewnętrznych części (żelaznego jądra) planetoid lub planet.  Główny ich budulec to żelazo i nikiel. Cechą charakterystyczną i pomocną w ich diagnostyce może być bardzo duży ciężar właściwy.

Meteoryty żelazno-kamienne to najładniejsze i bardzo rzadko spotykane meteoryty. Powstały one w partiach granicznych między krzemianowym płaszczem a żelaznym jądrem planetoid lub planet. Stanowią one około 9% wszystkich meteorytów spadających na powierzchnię Ziemi. Szczególnie charakterystycznymi meteorytami z tej grupy są pallasyty, składające się z żelazowo-niklowego tła, w którym są zatopione oliwiny.

Joanna Roszkowska-Remin
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Wulkany kalderowe

Kaldery to duże zagłębienia w budowli wulkanicznej, powstałe w wyniku zapadnięcia się górnej części wulkanu po opróżnieniu zbiornika magmowego.

Przyczyny wulkanizmu

W odróżnieniu od wulkanizmu innych ciał Układu Słonecznego, globalny obraz wulkanizmu ziemskiego wpisuje się w model tektoniki płyt litosfery, zgodnie...

Wulkany stożkowe

Wulkany stożkowe są najbardziej rozpowszechnione na lądzie. Powstają w wyniku wewnątrzpłytowych erupcji eksplozywnych, głównie o charakterze freatomagmowym, oraz erupcji eksplozywno-efuzywnych...

Wulkany podlodowcowe

tuja

Wulkany wybuchające pod lodem (lub pod wodą z roztopionego lodu) są zbudowane z utworów podobnych do tych, z których składają...

Jak długo trwają erupcje wulkaniczne?

Czas trwania erupcji jest zróżnicowany – erupcje będące jednorazowym aktem działalności wulkanicznej trwają od kilku minut do kilku godzin, natomiast...

Erupcje wulkaniańskie

Erupcje wulkaniańskie należą do erupcji freatomagmowych, zachodzących na obszarach lądowych.

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:4017 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2319 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:6276 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Magnetyzm w służbie jej wysokości Geo…

Praktycznie we wszystkich rodzajach skał występują w niewielkiej ilości minerały ferromagnetyczne. Dzięki ich właściwościom skała nabywa pozostałość magnetyczną, czyli zapis...

24-01-2014 Wyświetleń:3745 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Zmiany pola i wędrówka biegunów

Ziemskie pole magnetyczne nie jest jednorodne na całym globie. Są miejsca, gdzie jego natężenie jest większe, i takie, w którym...

03-07-2013 Wyświetleń:6869 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Jak powstaje?

Uproszczona wizja relacji pomiędzy ruchem przewodzących płynów w jądrze zewnętrznym a powstawaniem pola magnetycznego Choć ludzie od wieków wykorzystują ziemskie pole...

03-07-2013 Wyświetleń:2751 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin