A+ A A-

Skorupa oceaniczna pokrywa około 60% powierzchni Ziemi. Jest wyraźnie cieńsza od skorupy kontynentalnej - osiąga zaledwie 5-8 km grubości, za to odznacza się większą gęstością (3,0 g/cm3).

Rozpościera się głównie pod wodami oceanów, choć buduje także dna mórz odciętych od otwartego oceanu łukiem wysp, a niekiedy stanowi podłoże mórz międzykontynentalnych, np. Morza Śródziemnego, które jest reliktem dawnego oceanu. Czasami jej fragmenty można znaleźć na lądzie, wkomponowane w obręb górotworów - są to tzw. ofiolity.

Skorupa oceaniczna ma dość prostą budowę. Składa się z warstwy osadowej i leżącego poniżej kompleksu zasadowych skał magmowych.

Skały osadowe niemal w całości przykrywają dno oceanu, za wyjątkiem wysokich szczytów grzbietów śródoceanicznych. Są one przeważnie słabo skonsolidowane bądź luźne i niezdeformowane. Miąższość pokrywy osadowej wynosi średnio 300-500 m i sukcesywnie wzrasta w kierunku kontynentów, gdzie dochodzi nawet do 2 km.

Zespół zasadowych skał magmowych stanowią kolejno:

  • bazaltowe lawy poduszkowe – powstałe w wyniku podwodnej erupcji i gwałtownego stygnięcia w zetknięciu z chłodnymi wodami oceanu. Lawy te uformowane są w buły przypominające poduszki.
  • zespół dajkowy – warstwa bazaltu (magmowej skały wylewnej) poprzecinana licznymi dajkami, czyli żyłami zastygłej magmy, które przebijały się do dna oceanicznego w poprzek starszych warstw bazaltowych. Jest on efektem przenikania i zastygania magmy w szczelinach powstałych w bazalcie w wyniku rozrastania się i rozciągania skorupy oceanicznej. Lawy poduszkowe wraz z zespołem dajkowym tworzą warstwę o grubości 0,7-2 km.
  • warstwa gabra – czyli głębinowych skał magmowych, które powstały z tego samego stopu magmowego co bazalty, mają więc taki sam skład chemiczny. Różnica polega na tym, że gabro krystalizuje na znacznej głębokości, w warunkach powolnego stygnięcia magmy, umożliwiających wzrost dużych, dobrze wykształconych minerałów, a bazalty powstają na skutek szybkiego stygnięcia magmy blisko lub na powierzchni ziemi, dlatego ziarna mineralne tej skały są bardzo drobne, często niewidoczne gołym okiem. Warstwa gabra osiąga największą grubość w kompleksie skał skorupy oceanicznej, rzędu 3-5 km, od dołu kontaktuje ze skałami płaszcza – perydotytami.

Skorupa oceaniczna jest stosunkowo młoda. Wiek najstarszych skał w dnie oceanicznym nie przekracza 200 mln lat (jura), a najmłodsze stale powstają w strefach ryftów – pęknięć skorupy, przez które wydostają się świeże porcje lawy. W ten sposób skorupa oceaniczna stale się rozrasta, w tempie do 13 cm na rok. Mimo to powierzchnia den oceanicznych nie powiększa się w sposób zasadniczy, a to za sprawą stref subdukcji, w których najstarsze partie skorupy oceanicznej pogrążają się pod skorupę kontynentalną lub inne fragmenty skorupy oceanicznej i na dużej głębokości, rzędu 600-700 km, ulegają przetopieniu. W ten sposób część skorupy oceanicznej ulega zniszczeniu.

komórka konwekcyjna
Schemat rozwoju skorupy oceanicznej – przyrastanie w strefie ryftowej i przetapianie w strefie subdukcji

 

Wulkanizm

Erupcje strombolijskie

Siłą napędową erupcji strombolijskich są wybuchy dużych pęcherzy gazowych w magmie znajdującej się blisko powierzchni ziemi.

Wulkany pierścieniowe

W wyniku erupcji freatomagmowych powstają wulkany pierścieniowe w kształcie wału materiałów piroklastycznych otaczających otwór wulkaniczny.

Ogólne klasyfikacje wulkanów

Wulkany można podzielić zależnie od przebiegu erupcji, a także od procesów powierzchniowych zachodzących po erupcji.

Erupcje surtsejskie

Erupcje surtsejskie, typowe dla wulkanizmu płytkowodnego, są „mokrym" odpowiednikiem erupcji strombolijskich.

Erupcje głębokomorskie

W warunkach głębokomorskich ciśnienie wody przeciwdziała odgazowaniu magm i wypływających law, uniemożliwiając ich eksplozywną fragmentację, jednakże do fragmentacji law dochodzi...

Jak długo trwają erupcje wulkaniczne?

Czas trwania erupcji jest zróżnicowany – erupcje będące jednorazowym aktem działalności wulkanicznej trwają od kilku minut do kilku godzin, natomiast...

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:12359 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:3759 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:8806 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Magnetyzm w służbie jej wysokości Geo…

Praktycznie we wszystkich rodzajach skał występują w niewielkiej ilości minerały ferromagnetyczne. Dzięki ich właściwościom skała nabywa pozostałość magnetyczną, czyli zapis...

24-01-2014 Wyświetleń:5202 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Oddziaływanie na skały

Jak magnetyzm oddziałuje na skały, czyli kto kogo przyciągnie i na czyją stronę Ziemskie pole magnetyczne, jak również pole magnetyczne wywołane...

03-07-2013 Wyświetleń:3095 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Jak powstaje?

Uproszczona wizja relacji pomiędzy ruchem przewodzących płynów w jądrze zewnętrznym a powstawaniem pola magnetycznego Choć ludzie od wieków wykorzystują ziemskie pole...

03-07-2013 Wyświetleń:3813 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin