A+ A A-

Skorupa oceaniczna pokrywa około 60% powierzchni Ziemi. Jest wyraźnie cieńsza od skorupy kontynentalnej - osiąga zaledwie 5-8 km grubości, za to odznacza się większą gęstością (3,0 g/cm3).

Rozpościera się głównie pod wodami oceanów, choć buduje także dna mórz odciętych od otwartego oceanu łukiem wysp, a niekiedy stanowi podłoże mórz międzykontynentalnych, np. Morza Śródziemnego, które jest reliktem dawnego oceanu. Czasami jej fragmenty można znaleźć na lądzie, wkomponowane w obręb górotworów - są to tzw. ofiolity.

Skorupa oceaniczna ma dość prostą budowę. Składa się z warstwy osadowej i leżącego poniżej kompleksu zasadowych skał magmowych.

Skały osadowe niemal w całości przykrywają dno oceanu, za wyjątkiem wysokich szczytów grzbietów śródoceanicznych. Są one przeważnie słabo skonsolidowane bądź luźne i niezdeformowane. Miąższość pokrywy osadowej wynosi średnio 300-500 m i sukcesywnie wzrasta w kierunku kontynentów, gdzie dochodzi nawet do 2 km.

Zespół zasadowych skał magmowych stanowią kolejno:

  • bazaltowe lawy poduszkowe – powstałe w wyniku podwodnej erupcji i gwałtownego stygnięcia w zetknięciu z chłodnymi wodami oceanu. Lawy te uformowane są w buły przypominające poduszki.
  • zespół dajkowy – warstwa bazaltu (magmowej skały wylewnej) poprzecinana licznymi dajkami, czyli żyłami zastygłej magmy, które przebijały się do dna oceanicznego w poprzek starszych warstw bazaltowych. Jest on efektem przenikania i zastygania magmy w szczelinach powstałych w bazalcie w wyniku rozrastania się i rozciągania skorupy oceanicznej. Lawy poduszkowe wraz z zespołem dajkowym tworzą warstwę o grubości 0,7-2 km.
  • warstwa gabra – czyli głębinowych skał magmowych, które powstały z tego samego stopu magmowego co bazalty, mają więc taki sam skład chemiczny. Różnica polega na tym, że gabro krystalizuje na znacznej głębokości, w warunkach powolnego stygnięcia magmy, umożliwiających wzrost dużych, dobrze wykształconych minerałów, a bazalty powstają na skutek szybkiego stygnięcia magmy blisko lub na powierzchni ziemi, dlatego ziarna mineralne tej skały są bardzo drobne, często niewidoczne gołym okiem. Warstwa gabra osiąga największą grubość w kompleksie skał skorupy oceanicznej, rzędu 3-5 km, od dołu kontaktuje ze skałami płaszcza – perydotytami.

Skorupa oceaniczna jest stosunkowo młoda. Wiek najstarszych skał w dnie oceanicznym nie przekracza 200 mln lat (jura), a najmłodsze stale powstają w strefach ryftów – pęknięć skorupy, przez które wydostają się świeże porcje lawy. W ten sposób skorupa oceaniczna stale się rozrasta, w tempie do 13 cm na rok. Mimo to powierzchnia den oceanicznych nie powiększa się w sposób zasadniczy, a to za sprawą stref subdukcji, w których najstarsze partie skorupy oceanicznej pogrążają się pod skorupę kontynentalną lub inne fragmenty skorupy oceanicznej i na dużej głębokości, rzędu 600-700 km, ulegają przetopieniu. W ten sposób część skorupy oceanicznej ulega zniszczeniu.

komórka konwekcyjna
Schemat rozwoju skorupy oceanicznej – przyrastanie w strefie ryftowej i przetapianie w strefie subdukcji

 

Wulkanizm

Wulkany pierścieniowe

W wyniku erupcji freatomagmowych powstają wulkany pierścieniowe w kształcie wału materiałów piroklastycznych otaczających otwór wulkaniczny.

Ile jest czynnych wulkanów na świecie?

W holocenie, czyli w czasie ostatnich 10 tys. lat, na obszarach lądowych było czynnych ok. 1500 wulkanów, podczas gdy najprawdopodobniej...

Wulkany podlodowcowe

tuja

Wulkany wybuchające pod lodem (lub pod wodą z roztopionego lodu) są zbudowane z utworów podobnych do tych, z których składają...

Erupcje pliniańskie i ultrapliniańskie

Erupcje te obejmują działalność silnie eksplozywną, z podrzędnym udziałem lub przy braku epizodów efuzywnych.

Wulkany kalderowe

Kaldery to duże zagłębienia w budowli wulkanicznej, powstałe w wyniku zapadnięcia się górnej części wulkanu po opróżnieniu zbiornika magmowego.

Erupcje wulkaniańskie

Erupcje wulkaniańskie należą do erupcji freatomagmowych, zachodzących na obszarach lądowych.

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:6948 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2699 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:7749 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Minerały ferromagnetyczne

Wszystkie minerały ferromagnetyczne zawierają żelazo. Pierwiastek ten w stanie czystym występuje jedynie w meteorytach, jednakże w przyrodzie jest dużo związków...

03-07-2013 Wyświetleń:7367 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Ziemskie pole magnetyczne

Uproszczony model ziemskiego pola magnetycznego  Nasza planeta zachowuje się jak wielki magnes - wytwarza wokół siebie pole magnetyczne. Pole to oddziałuje...

03-07-2013 Wyświetleń:10196 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Oddziaływanie na skały

Jak magnetyzm oddziałuje na skały, czyli kto kogo przyciągnie i na czyją stronę Ziemskie pole magnetyczne, jak również pole magnetyczne wywołane...

03-07-2013 Wyświetleń:2942 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin