A+ A A-

Uproszczona wizja relacji pomiędzy ruchem przewodzących płynów w jądrze zewnętrznym a powstawaniem pola magnetycznegoUproszczona wizja relacji pomiędzy ruchem przewodzących płynów w jądrze zewnętrznym a powstawaniem pola magnetycznego

Choć ludzie od wieków wykorzystują ziemskie pole magnetyczne, to podstawowa teoria o genezie tego pola nadal budzi wiele zastrzeżeń. Przeświadczenie, że ziemskie pole magnetyczne bierze się z głębi Ziemi, było na tyle intuicyjne, że właściwie od razu źródła zjawiska poszukiwano w jej jądrze.

Pierwotna koncepcja zakładała, że to żelazne jądro (stałe jądro wewnętrzne) pełni rolę wielkiego magnesu. Przedstawione tu założenie, że Ziemia w przybliżeniu zachowuje się jak wielki dipolowy magnes (model ten nazywany w jest w skrócie GAD od angielskich słów geocentric axial dipol), chociaż jest powszechnie stosowane i sprawdza się w podstawowych badaniach paleomagnetycznych, jest jednak znacznym uproszczeniem. Najnowsze, szczegółowe obserwacje prowadzą do konkluzji, że nie da się opisać pola geomagnetycznego jedynie prostym modelem geocentrycznego dipolu. Naukowcy starają się dobrać najlepiej dopasowany model dipolu magnetycznego (który wcale nie jest umiejscowiony w środku Ziemi) oraz tak zwanego niedipolowego pola magnetycznego o dość enigmatycznej genezie, aby jak najdokładniej opisać rzeczywiste, mierzalne pole geomagnetyczne. Część geofizyków sugeruje wręcz, że aby prawidłowo opisać pole geomagnetyczne, potrzeba modelu zakładającego istnienie co najmniej kilku dipoli magnetycznych ukrytych we wnętrzu Ziemi. Jest to jednak temat wielkiej, nieustającej naukowej debaty.

Obecnie uznaje się, że pole magnetyczne wewnątrz i wokół Ziemi jest generowane przez prądy wznoszące (tzw. konwekcyjne) w płynnym jądrze zewnętrznym Ziemi, składającym się głównie z żelaza, niklu i nieznanych lżejszych komponentów. Ruchy konwekcyjne przewodzącego jądra, częściowo kontrolowane przez ruch obrotowy Ziemi, wywołują prąd elektryczny, który wytwarza pole magnetyczne.

Joanna Roszkowska-Remin
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Wulkany tarczowe

Mauna Kea

Wulkany tarczowe tworzą na lądzie najbardziej rozległe budowle wulkaniczne, zwane też polami bazaltów – plateau.

Wulkany podlodowcowe

tuja

Wulkany wybuchające pod lodem (lub pod wodą z roztopionego lodu) są zbudowane z utworów podobnych do tych, z których składają...

Erupcje subaeralne i płytkomorskie

typy erupcji

Podział erupcji subaeralnych i płytkowodnych na typy, oparty na ich przebiegu, ma długoletnią tradycję i w miarę rozwoju wiedzy o...

Wulkany kalderowe

Kaldery to duże zagłębienia w budowli wulkanicznej, powstałe w wyniku zapadnięcia się górnej części wulkanu po opróżnieniu zbiornika magmowego.

Wulkany lądowe (subaeralne)

Wulkany subaeralne to inaczej wulkany lądowe.

Ile wulkanów wybucha w ciągu roku?

W ciągu każdego roku dokumentuje się aktywność ok. 50-70 wulkanów. Z czasów historycznych zachowały się opisy erupcji ok. 550 wulkanów. dr...

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:13409 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:4330 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:9531 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Oddziaływanie na skały

Jak magnetyzm oddziałuje na skały, czyli kto kogo przyciągnie i na czyją stronę Ziemskie pole magnetyczne, jak również pole magnetyczne wywołane...

03-07-2013 Wyświetleń:3302 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

O magnetosferze i zorzy polarnej

Artystyczna wizja ziemskiej magnetosfery w zderzeniu z wiatrem słonecznym. Źródło: NASA

03-07-2013 Wyświetleń:6340 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Magnetyzm w służbie jej wysokości Geo…

Praktycznie we wszystkich rodzajach skał występują w niewielkiej ilości minerały ferromagnetyczne. Dzięki ich właściwościom skała nabywa pozostałość magnetyczną, czyli zapis...

24-01-2014 Wyświetleń:5661 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin