A+ A A-

Uproszczona wizja relacji pomiędzy ruchem przewodzących płynów w jądrze zewnętrznym a powstawaniem pola magnetycznegoUproszczona wizja relacji pomiędzy ruchem przewodzących płynów w jądrze zewnętrznym a powstawaniem pola magnetycznego

Choć ludzie od wieków wykorzystują ziemskie pole magnetyczne, to podstawowa teoria o genezie tego pola nadal budzi wiele zastrzeżeń. Przeświadczenie, że ziemskie pole magnetyczne bierze się z głębi Ziemi, było na tyle intuicyjne, że właściwie od razu źródła zjawiska poszukiwano w jej jądrze.

Pierwotna koncepcja zakładała, że to żelazne jądro (stałe jądro wewnętrzne) pełni rolę wielkiego magnesu. Przedstawione tu założenie, że Ziemia w przybliżeniu zachowuje się jak wielki dipolowy magnes (model ten nazywany w jest w skrócie GAD od angielskich słów geocentric axial dipol), chociaż jest powszechnie stosowane i sprawdza się w podstawowych badaniach paleomagnetycznych, jest jednak znacznym uproszczeniem. Najnowsze, szczegółowe obserwacje prowadzą do konkluzji, że nie da się opisać pola geomagnetycznego jedynie prostym modelem geocentrycznego dipolu. Naukowcy starają się dobrać najlepiej dopasowany model dipolu magnetycznego (który wcale nie jest umiejscowiony w środku Ziemi) oraz tak zwanego niedipolowego pola magnetycznego o dość enigmatycznej genezie, aby jak najdokładniej opisać rzeczywiste, mierzalne pole geomagnetyczne. Część geofizyków sugeruje wręcz, że aby prawidłowo opisać pole geomagnetyczne, potrzeba modelu zakładającego istnienie co najmniej kilku dipoli magnetycznych ukrytych we wnętrzu Ziemi. Jest to jednak temat wielkiej, nieustającej naukowej debaty.

Obecnie uznaje się, że pole magnetyczne wewnątrz i wokół Ziemi jest generowane przez prądy wznoszące (tzw. konwekcyjne) w płynnym jądrze zewnętrznym Ziemi, składającym się głównie z żelaza, niklu i nieznanych lżejszych komponentów. Ruchy konwekcyjne przewodzącego jądra, częściowo kontrolowane przez ruch obrotowy Ziemi, wywołują prąd elektryczny, który wytwarza pole magnetyczne.

Joanna Roszkowska-Remin
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Erupcje wulkaniańskie

Erupcje wulkaniańskie należą do erupcji freatomagmowych, zachodzących na obszarach lądowych.

Klasyfikacje erupcji

Erupcje wulkaniczne można podzielić ze względu na występowanie i przebieg.

Erupcje pliniańskie i ultrapliniańskie

Erupcje te obejmują działalność silnie eksplozywną, z podrzędnym udziałem lub przy braku epizodów efuzywnych.

Wulkany pierścieniowe

W wyniku erupcji freatomagmowych powstają wulkany pierścieniowe w kształcie wału materiałów piroklastycznych otaczających otwór wulkaniczny.

Wulkany podmorskie

Wulkany podmorskie powstają w wyniku erupcji freatomagmowych, które przy ciśnieniu słupa wody o wysokości co najmniej 500–1000 m produkują lawy...

Typy i lokalizacja

Zgodnie z modelem tektoniki płyt litosfery współczesny i dawny wulkanizm reprezentuje następujące typy regionalne

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:5709 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2552 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:7170 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Magnetyzm w służbie jej wysokości Geo…

Praktycznie we wszystkich rodzajach skał występują w niewielkiej ilości minerały ferromagnetyczne. Dzięki ich właściwościom skała nabywa pozostałość magnetyczną, czyli zapis...

24-01-2014 Wyświetleń:4476 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

O magnetosferze i zorzy polarnej

Artystyczna wizja ziemskiej magnetosfery w zderzeniu z wiatrem słonecznym. Źródło: NASA

03-07-2013 Wyświetleń:4468 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Zmiany pola i wędrówka biegunów

Ziemskie pole magnetyczne nie jest jednorodne na całym globie. Są miejsca, gdzie jego natężenie jest większe, i takie, w którym...

03-07-2013 Wyświetleń:8402 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin