A+ A A-

Erupcje surtsejskie, typowe dla wulkanizmu płytkowodnego, są „mokrym" odpowiednikiem erupcji strombolijskich.

Lecz różnią się od nich znacznie większą eksplozywnością, toteż produkują głównie materiały piroklastyczne (popioły i scorię). Tworzą one stosunkowo wysokie, mokre i ciężkie kolumny erupcyjne, ulegające w różnym stopniu kolapsowi, który wzbudza charakterystyczną dla tych erupcji naziemną falę piroklastyczną, czyli radialną chmurę w postaci rozrastającego się pierścienia turbulentnej mieszaniny pary wodnej, gazów i materiałów piroklastycznych. Prędkość przemieszczania się fali wynosi ok. 100 m/s, a zasięg może dochodzić do 10 km. Ze względu na olbrzymią energię kinetyczną i zawartość toksycznych gazów, fale są czynnikiem silnie destrukcyjnym.

Erupcja surtsejska wulkanu Hunga Tonga, 2009 rok, Archipelag TongaErupcja surtsejska wulkanu Hunga Tonga, 2009 r., Archipelag Tonga 

 Erupcje surtsejskie powszechnie występują w końcowych etapach osiągania powierzchni wody przez wulkany podmorskie. Wydobywające się pod wodą lawy bazaltowe tworzą struktury poduszkowe i hyaloklastyty, a po wyłonieniu się wulkanu ich erupcje odbywają się w stylu strombolijskim lub hawajskim. Klasycznym przykładem erupcji surtsejskich jest działalność freatomagmowa, która doprowadziła do powstania w latach 1963-1965 wyspy Surtsey na południe od Islandii. Na obszarach lądowych produkty erupcji surtsejskich tworzą wulkany pierścieniowe, maary i niekiedy niskie stożki wulkaniczne.

dr Elżbieta Jackowicz
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Wulkany kalderowe

Kaldery to duże zagłębienia w budowli wulkanicznej, powstałe w wyniku zapadnięcia się górnej części wulkanu po opróżnieniu zbiornika magmowego.

Erupcje subaeralne i płytkomorskie

typy erupcji

Podział erupcji subaeralnych i płytkowodnych na typy, oparty na ich przebiegu, ma długoletnią tradycję i w miarę rozwoju wiedzy o...

Wulkany lądowe (subaeralne)

Wulkany subaeralne to inaczej wulkany lądowe.

Wskaźnik eksplozywności

W 1982 r. wprowadzono podział erupcji na podstawie wskaźnika eksplozywności (VEI – volcanic explosivity index).

Erupcje freatopliniańskie

Erupcje freatoplinińskie są spowodowane interakcją wody i kwaśnych lub obojętnych magm; charakteryzują się ekstremalnym rozdrobnieniem i rozprzestrzenieniem produktów erupcji.

Erupcje głębokomorskie

W warunkach głębokomorskich ciśnienie wody przeciwdziała odgazowaniu magm i wypływających law, uniemożliwiając ich eksplozywną fragmentację, jednakże do fragmentacji law dochodzi...

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:5709 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2552 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:7170 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Ziemskie pole magnetyczne

Uproszczony model ziemskiego pola magnetycznego  Nasza planeta zachowuje się jak wielki magnes - wytwarza wokół siebie pole magnetyczne. Pole to oddziałuje...

03-07-2013 Wyświetleń:9049 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Minerały ferromagnetyczne

Wszystkie minerały ferromagnetyczne zawierają żelazo. Pierwiastek ten w stanie czystym występuje jedynie w meteorytach, jednakże w przyrodzie jest dużo związków...

03-07-2013 Wyświetleń:7026 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Zmiany pola i wędrówka biegunów

Ziemskie pole magnetyczne nie jest jednorodne na całym globie. Są miejsca, gdzie jego natężenie jest większe, i takie, w którym...

03-07-2013 Wyświetleń:8402 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin