A+ A A-

Erupcje surtsejskie, typowe dla wulkanizmu płytkowodnego, są „mokrym" odpowiednikiem erupcji strombolijskich.

Lecz różnią się od nich znacznie większą eksplozywnością, toteż produkują głównie materiały piroklastyczne (popioły i scorię). Tworzą one stosunkowo wysokie, mokre i ciężkie kolumny erupcyjne, ulegające w różnym stopniu kolapsowi, który wzbudza charakterystyczną dla tych erupcji naziemną falę piroklastyczną, czyli radialną chmurę w postaci rozrastającego się pierścienia turbulentnej mieszaniny pary wodnej, gazów i materiałów piroklastycznych. Prędkość przemieszczania się fali wynosi ok. 100 m/s, a zasięg może dochodzić do 10 km. Ze względu na olbrzymią energię kinetyczną i zawartość toksycznych gazów, fale są czynnikiem silnie destrukcyjnym.

Erupcja surtsejska wulkanu Hunga Tonga, 2009 rok, Archipelag TongaErupcja surtsejska wulkanu Hunga Tonga, 2009 r., Archipelag Tonga 

 Erupcje surtsejskie powszechnie występują w końcowych etapach osiągania powierzchni wody przez wulkany podmorskie. Wydobywające się pod wodą lawy bazaltowe tworzą struktury poduszkowe i hyaloklastyty, a po wyłonieniu się wulkanu ich erupcje odbywają się w stylu strombolijskim lub hawajskim. Klasycznym przykładem erupcji surtsejskich jest działalność freatomagmowa, która doprowadziła do powstania w latach 1963-1965 wyspy Surtsey na południe od Islandii. Na obszarach lądowych produkty erupcji surtsejskich tworzą wulkany pierścieniowe, maary i niekiedy niskie stożki wulkaniczne.

dr Elżbieta Jackowicz
Państwowy Instytut Geologiczny

Wulkanizm

Erupcje pliniańskie i ultrapliniańskie

Erupcje te obejmują działalność silnie eksplozywną, z podrzędnym udziałem lub przy braku epizodów efuzywnych.

Wulkany kompleksowe

Do form złożonych zalicza się tzw. wulkany kompleksowe, czyli wulkany z sylwetką zniekształconą przez pasożytnicze stożki lub kopuły dobudowane na...

Wulkany kalderowe

Kaldery to duże zagłębienia w budowli wulkanicznej, powstałe w wyniku zapadnięcia się górnej części wulkanu po opróżnieniu zbiornika magmowego.

Wskaźnik eksplozywności

W 1982 r. wprowadzono podział erupcji na podstawie wskaźnika eksplozywności (VEI – volcanic explosivity index).

Erupcje hawajskie

Do erupcji hawajskich zalicza się wylewy law bazaltowych w warunkach subaeralnych. Są to lawy o niskiej lepkości i wysokiej temperaturze...

Pseudowulkany

Termin pseudowulkany oznacza wzniesienia stożkowe, czasami również o innych kształtach, z pseudokraterami, utworzone w wyniku eksplozji gazów lub pary wodnej.

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:4783 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2428 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:6630 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Oddziaływanie na skały

Jak magnetyzm oddziałuje na skały, czyli kto kogo przyciągnie i na czyją stronę Ziemskie pole magnetyczne, jak również pole magnetyczne wywołane...

03-07-2013 Wyświetleń:2649 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

O magnetosferze i zorzy polarnej

Artystyczna wizja ziemskiej magnetosfery w zderzeniu z wiatrem słonecznym. Źródło: NASA

03-07-2013 Wyświetleń:4005 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Jak powstaje?

Uproszczona wizja relacji pomiędzy ruchem przewodzących płynów w jądrze zewnętrznym a powstawaniem pola magnetycznego Choć ludzie od wieków wykorzystują ziemskie pole...

03-07-2013 Wyświetleń:2952 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin