A+ A A-

W 1982 r. wprowadzono podział erupcji na podstawie wskaźnika eksplozywności (VEI – volcanic explosivity index).

Wskaźnik eksplozywności wyznaczono na podstawie:

  • objętości wyrzuconego w powietrze materiału, a więc tefry (nieskonsolidowanych materiałów piroklastycznych, w tym spatteru rozbryzgów lawy)
  • wysokości kolumny erupcyjnej (słupa wyrzuconych materiałów piroklastycznych) lub pióropusza lawy
  • jakościowego określenia erupcji

W ten sposób sporządzono otwartą, 9-stopniową skalę eksplozywności - od 2. stopnia logarytmiczną. Podziałowi według wskaźnika eksplozywności podlegają erupcje eksplozywne i mieszane, przy czym dla tych drugich wskaźnik ten jest parametrem faz eksplozywnych. Najwyższy stopień przypisano do największych w historii Ziemi erupcji wulkanicznych, które wytworzyły powyżej 1012 m³ tefry oraz kolumnę erupcyjną o wysokości > 50 km. Stopień 0 odpowiada zaś tzw. erupcjom nieeksplozywnym, jednak wytwarzającym do 104 m³ tefry i kolumnę erupcyjną lub pióropusz lawy o wysokości poniżej 100 m, z czego wynika, że są to w rzeczywistości bardzo słabe erupcje eksplozywne.

W odniesieniu do dawnych erupcji, gdzie bezpośrednie ustalenie objętości tefry i wysokości kolumny erupcyjnej jest niemożliwe, wskaźnik eksplozywności określa się na podstawie rozprzestrzenienia osadów piroklastycznych i lateralnego rozkładu ich uziarnienia. Wartość wskaźnika zależy od czynników magmowych (zawartości gazów, lepkości, wydajności erupcji) oraz od obecności wody w kanale wulkanicznym i zakresu jej współoddziaływania z magmą. Zgodnie ze skalą eksplozywności, Smithsonian Institution w ramach Global Volcanism Program przeprowadził klasyfikację wszystkich erupcji holoceńskich.

dr Elżbieta Jackowicz
Państwowy Instytut Geologiczny

Skala eksplozywności erupcji. Źródło: http://www.volcanolive.com/vei.html


Wskaźnik eksplozywności

Wysokość
kolumny erupcyjnej (km) 

Tefra

m3

Przykłady erupcji

Częstotliwość erupcji na świecie

0

<0,1

104

Kilauea

20-30/rok

1

0,1-1,0

106

Nyiragongo, 2002

1/dzień

2

1-5

107

Usu, 2000

1/tydzień

3

3-15

108

Mayon, 2001
Cleveland, 2001
Tungurahua, 2010
Pago, 2002

3/rok

4

10-25

109

Mt. Pelee, 1902
Eyjafyallajokull, 2010

1/rok

5

20-35

1010

Chaitén, 2008
Wezuwiusz, 79
Góra Św. Heleny, 1980
Hudson, 1991

1/10 lat

6

> 30

1011

Krakatau, 1883
Pinatubo, 1991
Katmai, 1912

1/100 lat

7

> 40

1012

Tambora, 1815

1/1000 lat

8

> 50

> 1012

Yellowstone, 640 tys. l p.n.e.
Toba, 73 tys. l p.n.e.

1/10 milionów lat

Wulkanizm

Jak długo trwają erupcje wulkaniczne?

Czas trwania erupcji jest zróżnicowany – erupcje będące jednorazowym aktem działalności wulkanicznej trwają od kilku minut do kilku godzin, natomiast...

Czy można przewidzieć wybuch wulkanu?

Istnieje szereg symptomów zapowiadających nadchodzącą erupcję (m.in. aktywność sejsmiczna, ożywienie ekshalacji wulkanicznych, deformacja sylwetki wulkanu), których rozpoznaniem i interpretacją zajmują...

Przyczyny wulkanizmu

W odróżnieniu od wulkanizmu innych ciał Układu Słonecznego, globalny obraz wulkanizmu ziemskiego wpisuje się w model tektoniki płyt litosfery, zgodnie...

Typy i lokalizacja

Zgodnie z modelem tektoniki płyt litosfery współczesny i dawny wulkanizm reprezentuje następujące typy regionalne

Erupcje subaeralne i płytkomorskie

typy erupcji

Podział erupcji subaeralnych i płytkowodnych na typy, oparty na ich przebiegu, ma długoletnią tradycję i w miarę rozwoju wiedzy o...

Erupcje strombolijskie

Siłą napędową erupcji strombolijskich są wybuchy dużych pęcherzy gazowych w magmie znajdującej się blisko powierzchni ziemi.

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:14395 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:5043 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:10190 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Magnetyzm

Zmiany pola i wędrówka biegunów

Ziemskie pole magnetyczne nie jest jednorodne na całym globie. Są miejsca, gdzie jego natężenie jest większe, i takie, w którym...

03-07-2013 Wyświetleń:10171 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

O magnetosferze i zorzy polarnej

Artystyczna wizja ziemskiej magnetosfery w zderzeniu z wiatrem słonecznym. Źródło: NASA

03-07-2013 Wyświetleń:7023 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin

Magnetyzm w służbie jej wysokości Geo…

Praktycznie we wszystkich rodzajach skał występują w niewielkiej ilości minerały ferromagnetyczne. Dzięki ich właściwościom skała nabywa pozostałość magnetyczną, czyli zapis...

24-01-2014 Wyświetleń:6080 Ziemski magnetyzm Joanna Roszkowska-Remin