A+ A A-

Erupcje wulkaniczne są jedną z przyczyn dramatycznych i gwałtownych zmian na Ziemi, w wielu przypadkach o charakterze klęsk żywiołowych. Na niebezpieczeństwa związane z działalnością wulkaniczną jest narażonych ok. 500 mln osób zamieszkujących obszary aktywne wulkanicznie, gdzie dochodzi do strat w ludziach i dorobku materialnym niekiedy całych pokoleń, do destrukcji infrastruktury technicznej i transportowej, a także do katastrof ekologicznych.

Zniszczenie gleby, spalenie lasów, zatrucie wód i powietrza narusza biocenozy, przerywa łańcuchy pokarmowe, prowadząc do destabilizacji ekosystemów. Katastrofy ekologiczne, wraz ze zniszczeniem infrastruktury pociągają za sobą śmierć ludzi i zwierząt w wyniku głodu i chorób, w wielu przypadkach epidemicznych. Czynniki te stoją na pierwszym miejscu w rankingu przyczyn strat w ludziach w wyniku bezpośrednich następstw erupcji wulkanicznych (ok. 30% z 223 tys. ofiar od 1680 r.). Najwięcej ofiar głodu i chorób epidemicznych (49 tys. osób) przyniosła katastrofalna erupcja wulkanu Tambora (Indonezja) w 1815 r.; kolejne miejsce (10,5 tys. osób) zajmuje erupcja ze szczeliny Laki (Islandia) w 1783 r., a następne (ok. 5 tys. osób) erupcja wulkanu Santa Maria (Gwatemala) w 1902 r.

Ofiary działalności wulkanicznej w różnych rejonach świata w latach 1600-1982. Sumaryczna liczba ofiar 238 867. Źródło: R.J. Blong - Volcanic Hazards: A Sourcebook on the Effects of Eruptions. Academic Press, 1984; http://volcano.oregonstate.edu Ofiary działalności wulkanicznej w różnych rejonach świata w latach 1600-1982. Sumaryczna liczba ofiar 238 867. Źródło: R.J. Blong - Volcanic Hazards: A Sourcebook on the Effects of Eruptions. Academic Press, 1984; http://volcano.oregonstate.edu

Do pozostałych czynników stanowiących zagrożenie dla życia ludzkiego należą: potoki piroklastyczne (26,8%), lahary (17,1%) tsunami (16,9%), osuwiska i lawiny gruzowe (4,5%), opady piroklastyczne (4,1%), potoki law (0,3%), inne czynniki, np. toksyczne gazy, wulkaniczne trzęsienia ziemi (0,03%). Należy przy tym podkreślić, że ponad 66% przypadków śmiertelnych było dziełem tylko 4 erupcji, a każdej z nich odpowiadał inny czynnik zagłady: głód (Tambora, 1815, Indonezja), tsunami (Krakatau, 1883, Indonezja), potok piroklastyczny (Mt. Pelee, 1902, Martynika) i lahar (Nevado del Ruiz, 1985, Kolumbia). Wyżej wymienione erupcje wulkanów Tambora, Krakatau i Mt. Pelee miały znaczący wpływ na pierwszą pozycję Indonezji i drugą Karaibów wśród obszarów dotkniętych stratami w ludziach w wyniku działalności wulkanicznej.

Czynniki stanowiące zagrożenie dla życia ludzkiegoCzynniki stanowiące zagrożenie dla życia ludzkiego

Najbardziej katastrofalne erupcje naszej ery. Źródło: R.J. Blong - Volcanic Hazards: A Sourcebook on the Effects of Eruptions. Academic Press, 1984; http://volcano.oregonstate.edu

Liczba ofiar

Miejsce erupcji

Rok

Główna przyczyna śmierci

92 000

Tambora, Indonezja

1815

głód

36 417

Krakatau, Indonezja

1883

tsunami

29 025

Mt. Pelee, Martynika

1902

spływ piroklastyczny

25 000

Ruiz, Kolumbia

1985

lahary

14 300

Unzen, Japonia

1792

kolaps wulkanu, tsunami

9 350

Laki, Islandia

1783

głód

5 110

Kelut, Indonezja

1919

lahary

>5 000

Santa Maria, Gwatemala

1902

erupcja eksplozywna, choroby

4 011

Galunggung, Indonezja

1882

lahary

3 500

Wezuwiusz, Włochy

1631

lahary, potoki lawy

3 360

Wezuwiusz, Italy

79

spływy i opady piroklast.

2 957

Papandayan, Indonezja

1772

spływy piroklastyczne

2 942

Lamington, Papua N.G.

1951

spływy piroklastyczne

2 000

El Chichon, Meksyk

1982

spływy piroklastyczne

1 680

Soufriere, St Vincent

1902

spływy piroklastyczne

1 475

Oshima, Japonia

1741

tsunami

1 377

Asama, Japonia

1783

spływy pirokl., lahary

1 335

Taal, Filipiny

1911

spływy piroklastyczne

1 200

Mayon, Filipiny

1814

lahary

1 184

Agung, Indonezja

1963

spływy piroklastyczne

1 000

Cotopaxi, Ekwador

1877

lahary

800

Pinatubo, Filipiny

1991

kolaps wierzchołka, choroby

700

Komagatake, Japonia

1640

tsunami

700

Ruiz, Kolumbia

1845

lahary

500

Hibok-Hibok, Filipiny

1951

spływy piroklastyczne

 dr Elżbieta Jackowicz
Państwowy Instytut Geologiczny

Trzęsienia ziemi

Gdzie ziemia trzęsie się najczęściej…

Geograficzne rozmieszczenie epicentrów trzęsień ziemi pozwala na wydzielenie obszarów o różnej aktywności sejsmicznej: sejsmicznych, asejsmicznych i pensejsmicznych.

17-08-2012 Wyświetleń:5569 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Anatomia trzęsienia ziemi

Powierzchnię Ziemi przywykliśmy traktować jak stabilną opokę, której możemy w pełnić zaufać - wznosić na niej wielkie budynki, mosty, drogi...

17-08-2012 Wyświetleń:2532 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Dlaczego ziemia się trzęsie?

Wszystko przez te płyty! Ziemia składa się z kilku warstw, które charakteryzują się różnymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Zewnętrzna, sztywna warstwa...

17-08-2012 Wyświetleń:7080 Trzęsienia ziemi Grzegorz Wróbel

Osuwiska

Formy osuwiskowe

Każde osuwisko powstaje w sposób indywidualny, zależny od budowy geologicznej podłoża, ukształtowania powierzchni terenu i warunków wodnych – stąd wielka...

17-05-2013 Wyświetleń:5212 Osuwiska Jacek Rubinkiewicz

Jak unikać zagrożeń osuwiskowych?

Obszary, na których występują osuwiska, powinny być całkowicie wyłączone z zabudowy lub zabudowa powinna być zdecydowanie ograniczona. Zasięg występowania osuwisk...

17-05-2013 Wyświetleń:4032 Osuwiska Jacek Rubinkiewicz

wulkany

Zmiany klimatu

Wyrzucenie do stratosfery olbrzymich ilości dwutlenku siarki, które następuje podczas erupcji silnie eksplozywnych, może doprowadzić do globalnego ochłodzenia klimatu na kilka lat oraz do uszczuplenia warstwy ozonowej.

18-04-2013 Wyświetleń:1270 Zagrożenia wulkaniczne Elżbieta Jackowicz

Zapobieganie skutkom erupcji

wulkan Popocatepetl

Od lat rozwijane są badania umożliwiające prognozowanie terminów i skali przyszłych erupcji oraz ich następstw. Podstawą tych badań jest wszechstronny, ciągły monitoring czynnych obecnie wulkanów i obszarów aktywnych wulkanicznie. Monitoring...

19-04-2013 Wyświetleń:4553 Zagrożenia wulkaniczne Elżbieta Jackowicz

Potoki piroklastyczne

Potoki piroklastyczne (ang. pyroclastic mass flows) są gorącą masą gazów i tefry, szybko przemieszczającą się po ziemi lub blisko jej powierzchni.

17-04-2013 Wyświetleń:2288 Zagrożenia wulkaniczne Elżbieta Jackowicz